Dieta w chorobie Hashimoto

Masz chorobę Hashimoto, albo Twój bliski ją ma? Wiesz już o co w niej chodzi? Jeśli nie, to zapraszam na wpis “Hashimoto – najczęstszej diagnozowana choroba autoimmunologiczna“.

Teraz możesz podjąć decyzję czy bierzesz tylko leki, czy może chcesz połączysz farmakoterapię z dietą i zmodyfikowanym stylem życia. Ja proponuję i zachęcam do wyboru opcji drugiej. Połączenie zbilansowanej diety z tradycyjnie prowadzoną farmakoterapią. Z pewnością ta droga jest mniej popularna, ale w świetle badań naukowych jest to niezwykle słuszne i pożądane posunięcie.

Dlaczego tak ważna jest zbilansowana dieta?

Ostatnio modny stał się cytat „jesteś tym, co jesz” Victora Lindlahr. I nic dziwnego. Coraz częściej dowiadujemy się ze świata nauki jak ważne jest co jemy, jak, kiedy itd. Dieta stała się elementem naszego życia. Tylko albo zwracamy uwagę na to co jemy, albo nie. Ja zachęcam do świadomego podejmowania decyzji co jem. Ponieważ to bardzo mocno wpływa na nasze zdrowie. Nie da nam oczywiście gwarancji na to, że wszystkie dolegliwości znikną, ale daje nam szansę na poprawę jakości życia i uniknięcia wielu chorób.

„jesteś tym, co jesz” Victor Lindlahr

Dzięki prawidłowo zbilansowanej diecie, która dostarczy wszystkie niezbędne mikro- i makroskładniki, możemy:

  • zmniejszyć ryzyko rozwinięcia się chorób i zaburzeń dietozależnych w przebiegu niedoczynności tarczycy
  • spowolnić proces zapalny choroby Hashimoto
  • usprawnić farmakoterapię
  • wpłynąć na poprawę samopoczucia chorego.

Dieta zgodna z zasadami racjonalnego żywienia, która uwzględnia podaż pełnowartościowego białka, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym, realizująca zapotrzebowanie na: jod, żelazo, selen, cynk, witaminę D, witaminę B12, witaminy antyoksydacyjne (Witaminy przeciwutleniające to A, C, E) ma niezwykle korzystny wpływ na skuteczną farmakoterapię oraz wspiera prawidłową czynność gruczoły tarczycowego.

Od czego należy zacząć?

W tym artykule postaram się krok po kroku wyjaśnić jak należy postępować aby poprawić stan swojego zdrowia i samopoczucia.

Założenia diety w chorobie Hashimoto

Zacznijmy od podstawowych zasad, którymi należy się kierować. W większości wynikają z zasad zdrowego odżywiania więc jeśli temat nie jest Ci obcy to jedynie ugruntujesz sobie wiedzę.

Reszta jest dostosowana do potrzeb chorych na Hashimoto.

  1. Regularne spożycie 5 posiłków dziennie opartych na świeżych, prostych i nieprzetworzonych produktach. Ostatni posiłek powinien zostać spożyty na 2-3 godziny przed snem [2].
  2. Dostarczenie niezbędnych składników do prawidłowej pracy tarczycy:

    jod – 150 ug/dzień (zaleca się spożywania ryb i owoców morza) [1]

    żelazo – 18 mg [5]

    selen – 75-200 ug/dzień [1] – w związku z tak dużym zakresem zalecanym przyjmuję dolną granicę 75 ug/dzień

    cynk – 10 mg/dzień [1]

    witamina D – 15 ug/dzień (zalecana jest suplementacja po wcześniejszym badaniu zawartości witaminy D w organizmie pacjentki) [5].

    witamina B12 – 2,4 ug (kobalaminy) [5]

    witaminy przeciwutleniające:

    witamina E (równoważnika alfa-tokoferolu) – 8 mg/dzień (AI) [5]

    witamina C (kwas askorbinowy) – 75 mg/dzień [5]

    witamina A – 700 ug/dzień [5]
  3. Składniki odżywcze:

    białko: 20 % [1] (pełnowartościowe białko pochodzenia zwierzęcego: mięso, ryby, jaja – jeśli jednak jesteś wegetarianką/em, weganką/em to oczywiście możesz pozostać przy wyborze spożywanego białka)

    tłuszcze: 30 % [2] (z przewagą nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza omega-3 (olej lniany, oliwa z oliwek, olej rzepakowy, ryby morskie) – stosunek Omega 3 do Omega-6, powinien wynosić 1:4, najlepiej 1:1 [3].

    węglowodany: 50 % (węglowodany o niskim indeksie glikemicznym, zwłaszcza bezglutenowych jak ryż, kasza gryczana, amarantus, quinoa)
  4. Błonnik pokarmowy >30 g (polecane siemię lniane, orzechy i ziarna, pieczywo pełnoziarniste, warzywa, jabłka, gruszki)
  5. Ograniczenie w diecie glutenu i nabiału [1, 2].
  6. Rezygnacja ze słodyczy, gotowych wyrobów cukierniczych, dań gotowych, napojów gazowanych i słodzonych. Cukier można zastąpić ksylitolem, erytrolem.
  7. Spożycie rano WNKT (wielonienasyconych kwasów tłuszczowych) szczególnie Omega-3 (tj. oliwa z oliwek, olej lniany, łosoś, makrelę, pstrąga, tuńczyka), pobudza wątrobę do przemiany T4 i T3 zwiększając metabolizm ustroju oraz wrażliwość komórek na hormony tarczycy. WNKT n=3 zapobiegają oraz zmniejszają stany zapalne towarzyszące autoimmunologicznym chorobom tarczycy [4].
  8. Ograniczenie produktów goitrogennych (m.in. brukselka, kapusta, rzepa, kalafior, brukselka, truskawki, szpinak), które łącząc się z jodem uniemożliwiają wykorzystywanie pierwiastka do budowy hormonów tarczycy. [1,2] Natomiast ze względu na wartościowość tych produktów dopuszcza się ich umiarkowane spożycie w postaci gotowanej lub kiszonej (np. kapusta kiszona).

Oczywiście dieta powinna być dobrana indywidualnie ze względu:

  • na często współistniejące zaburzenia czy choroby, jak insulinooporność, cukrzyca, celiakia, nadciśnienie tętnicze, stan zapalny czy nieprawidłowy lipidogram
  • stan odżywienia, który można ocenić na podstawie badań antropometrycznych: masy ciała, wskaźnikiem BMI, obwodem pasa, pomiarem fałdów skórnych i badaniami laboratoryjnymi.
  • często występującą nadmierną masę ciała – niestety w chorobie Hashimoto wartość energetyczna diety powinna by szczególnie kontrolowana oraz dopasowana do stylu życia i podejmowanej aktywności fizycznej.
  • Preferencje żywieniowe – może nie jest to najważniejszy czynnik doboru diety, natomiast istotny. Preferuję dobór produktów w taki sposób aby jedzenie sprawiało przyjemność a nie obowiązek.

Jakie są zalecane produkty, dozwolone i zakazane w chorobie Hashimoto

Poniżej przygotowałam zestawienie produktów zalecanych, dozwolonych w umiarkowanej ilości oraz przeciwwskazanych w chorobie Hashimoto.

Kilko grup produktów, tj. produkty goitrogenne, nabiał czy gluten, w oczywisty sposób wzbudzają kontrowersje. W późniejszym fragmencie wyjaśnię dlaczego.

Lista produktów żywnościowych zalecanych, dozwolone w umiarkowanej ilości oraz przeciwwskazanych w chorobie Hashimoto (opracowanie własne)

Produkty zalecane Produkty dozwolone
w umiarkowanej ilości
Produkty przeciwwskazane
Owoce (jabłko, awokado) Owoce suszone, gruszki, truskawki, jagody goi, winogrona, banan Owoce z puszki, kupne dżemy, powidła, marmolady – wysoko słodzone
Warzywa (czerwone, pomarańczowe i zielone, jak marchewka, pietruszka, dynia, pomidory, szpinak) Goitrogenne: brokuły, szpinak, brukselka, kalafior, kapusta, rzepa – w formie gotowanej, kapusta kiszona Psiankowate: pomidor, papryka, ziemniaki, bakłażan,
Mięso dobrej jakości, chude, kurcząt i indyków Wątróbka drobiowa, cielęca, chuda wołowina, cielęcina Tłuste mięso, wędliny przetworzone, parówki i konserwy
Ryby morskie i owoce morza Ryby wędzone, puszkowane w oleju
Jaja

Mleka (napoje) roślinne (ryżowe, migdałowe, kokosowe) Mleko i produkty mleczne* Mleko sojowe
Mąka i kasza gryczana, kukurydziana, ryż, amarantus, komosa ryżowa Gluten* (pieczywo glutenowe – pszenne, żytnie, orkiszowe, kasze i makarony), kasza jaglana

Strączki (ciecierzyca, soczewica, fasola, groszek) soja
Orzechy (m.in. orzechy brazylijskie, orzechy włoskie, migdały), nasiona np. chia, mak Orzechy ziemne (przepłukane w wodzie), nasiona (pestki dyni, słonecznika, sezam)
Ksylitol, stewia, erytrol Sorbety, galaretki, budynie, sałatki owocowe, ciasta domowe, miód syrop klonowy Słodycze, gotowe ciasta, torty, ciasteczka, biszkopty, batony, lody na bazie mleka
Przyprawy, zioła, natka pietruszki, czosnek

Grzyby

Olej lniany i siemię lniane, oliwa z oliwek, olej rzepakowy, masło, masło klarowane
Smalec, słonina, margaryny twarde, olej palmowy,
Woda, herbata, herbaty owocowe Herbata zielona, soki wyciskane – domowe, soki owocowe z kartonu, napoje gazowane i wysoko słodzone, alkohol

Produkty wzbudzające kontrowersje w diecie w chorobie Hashimoto

Produkty goitrogenne

Chorzy na Hashimoto powinni ograniczyć produkty zawierające substancje goitrogenne, inaczej zwane wolotwórcze. Są to związki, które mogą wiązać się z jodem i uniemożliwiać syntezę hormonów tarczycy poprzez zahamowanie wbudowania tego pierwiastka do cząsteczki tyrozyny.

Największą zawartość tych substancji znajdziecie w soi, brokułach, brukselce, kalafiorze, kapuście, rzepie. W mniejszych ilościach związku te występują w prosie, gruszkach, truskawkach i szpinaku. Należy również uważać na gorczycę i orzeszki ziemne oraz na zieloną herbatę.

Natomiast całkowite wyeliminowanie tych produktów ze swojej diety nie jest korzystne, ponieważ są one źródłem witamin i składników mineralnych i dostarczają do naszego organizmu niezmiernie ważne substancje odżywcze.

Warto jednak wprowadzić obróbkę termiczną tych produktów (gotowanie, pieczenie ale również kiszenie np. w przypadku kapusty), która prowadzi do inaktywacji około 30% substancji goitrogennych.

Natomiast soja i produkty sojowe powinny zostać całkowicie wyeliminowane z diety osób z niedoczynnością tarczycy ponieważ mogą wywierać niekorzystny wpływ na układ wydzielniczy, znacząco zaburzać wchłanianie leków i negatywnie wpływać na tarczycę, zwiększając ryzyko rozwoju choroby.

Gluten a choroba Hashimoto

Gluten to kolejny kontrowersyjny składnik w diecie chorych na Hashimoto. Często bez wyraźniej konieczności jest eliminowany z naszej diety. Czy to pod wpływem mody, czy błędnych przekonań o jego szkodliwości.

Zacznijmy od tego, że według wielu badaczy współwystępowanie nadwrażliwości na gluten i choroby Hashimoto wynosi od 3,2% aż do 43%. Badania wykazały, że ryzyko występowania celiakii u osób chorujących na Hashimoto wynosi 1:30. Dlatego też warto zrobić badania pod kątem celiakii i nadwrażliwości na gluten. Przy pozytywnym wyniku celiakii bezwzględnie należy zastosować dietę eliminującą gluten. Natomiast należy mieć świadomość, że wyeliminowanie glutenu przed zdiagnozowaniem choroby trzewnej może dać błędne wyniki późniejszych badań. Czego konsekwencją będzie błędne leczenie.

Ponadto gliadyna – jedna z frakcji tworzącej gluten, jest białkiem o strukturze podobnej do tkanki tarczycowej. Istnieje podejrzenie, że właśnie gliadyna powoduje produkcję przeciwciał przeciwko niej przez układ odpornościowy. I te przeciwciała mogą atakować również tkankę tarczycową. Dieta bezglutenowa może ten proces hamować.

Warto również wspomnieć, że rezygnacja z produktów glutenowych (produktów zbożowych), które dostarczają witaminy i składniki mineralne, w łatwy sposób może doprowadzić do niedoborów tych ważnych składników.

Dieta bezlaktozowa, bezmleczna

W kontekście choroby Hashimoto myśląc o mleku myślimy o laktozie i kazeinie. Laktoza to cukier mlekowy, kazeina – białko mleka.

Zacznijmy od tego, że nietolerancja laktozy dotyka ok. 30 ,% dorosłych osób i jest spowodowana brakiem laktazy – enzymu odpowiedzialnego za rozkładania laktozy do glukozy i galaktozy. Może to wpływać na wchłanianie niektórych leków, w tym również lewotyroksyny. I tak dawka lewoskrętnej tyrozyny potrzebna do uzyskania prawidłowego stężenia hormonu tyreotropowego w osoczu osób chorych na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy jest wyższa u osób, u których stwierdzono nietolerancję laktozy. Nie do końca poznano przyczyny dlaczego tak się dzieje. Być może lek zostaje uwięziony w jelicie, którego zawartość jest zmieniona w wyniku niestrawionej laktozy. Być może nietolerancja laktozy może powodować przyśpieszenie pasażu jelitowego (przyśpieszenie przesuwania się treści w jelicie), co może prowadzić do gorszego wchłaniania tyroksyny. Poza tym mikroflora jelitowa jest zmieniona u osób z nietolerancją laktozy i może to wpływać na wchłanianie leku. Dlatego też osoby, które wykazują duże stężenie hormonu tyreotropowego (inaczej TSH) i jednocześnie przyjmujące wysokie dawki tyroksyny powinny wykonać (po wcześniejszej rozmowie z lekarzem prowadzącym) test w kierunku nietolerancji laktozy.

Jak już wspomniałam mleko to również kazeina, która jest silnym antygenem – substancją, która wprowadzona do organizmu wywołuje u niego reakcję immunologiczną. Z tego powodu nie jest wskazana dla osób chorujących na zapalenie tarczycy.

Podsumowując osoby chorujące na chorobę Hashimoto powinny rozważyć wykluczenie lub ograniczenie mleka i jego przetworów z diety wraz z lekarzem. Należy rozważyć korzyści i zagrożenia, które są konsekwencją takiej decyzji. Mleko i jego przetwory stanowią bowiem bogate źródło pełnowartościowego białka, witamin i składników mineralnych, zwłaszcza wapnia. Mleko może być również źródłem jodu.

Witaminy w diecie chorych na Hashimoto

Witamina D

Witaminę D najczęściej kojarzymy z jej wpływu na tkankę kostną oraz oddziaływania na stężenie wapnia i fosforanów w surowicy krwi. Ale witamina D ma istotne znaczenie również dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Dodatkowo badania prowadzone na zwierzętach, że suplementacja witaminy D zapobiega rozwojowi chorób autoimmunologicznym. Natomiast niedobory sprzyjają powstawaniu nowotworów, chorób układu sercowo-naczyniowego oraz zaburzeniom metabolitycznym, w tym insulinooporności i otyłości. Witamina D zmniejsza również produkcję cytokin prozapalnych i stymuluje produkcję cytokin przeciwzapalnych.

Zauważono, ze osoby chorujące na Hashimoto, jak i inne choroby autoimmunologiczne posiadają stężenie witaminy D we krwi na poziomie niższym niż osoby zdrowe. Co istotne, w innych badaniach wykazano, że spożycie witaminy D przez chorujących na Hashimoto jest zbyt niskie w stosunku do rekomendowanych wartości.

Dlatego warto po określeniu zawartości witaminy D we krwi wprowadzić do diety produkty bogate w tą witaminę lub zastosować suplementację, szczególnie w okresie od września do kwietnia.

Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości witaminy D) Zawartość witaminy D [IU/100 g produktu]
Węgorz wędzony 36
Halibut grenlandzki, czarny świeży 27,4
Śledź w oleju 20,2
Łosoś świeży, łosoś wędzony 13
Śledź marynowany 12
Makrela wędzona 8,4
Tuńczyk w oleju 5,8
Żółtko jaja kurzego (szt. – 20 g) 4,5
Grzyby shiitake (suszone) 3,9
Pieczarka uprawna, świeża 1,9
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com

Witamina B12 (kobalamina)

Chorobie Hashimoto często towarzyszą inne choroby autoimmunologiczne. Jedną z nich jest niedokrwistość megaloblastyczna wynikająca z niedoboru witaminy B12. Dlatego też warto zwrócić uwagę na zawartość witaminy B12 w stosowanej diecie oraz monitorować jej stężenie w organizmie.

Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości witaminy B12) Zawartość witaminy B12 [ug/100 g produktu]
Wątroba wołowa 110
Wątroba cielęca 60
Wątroba kurczaka 35
Śledź oleju 13,8
Śledź świeży 13
Śledź solony 7
Łosoś świeży 5
Żółtko jaja kurzego (szt. – 20 g) 4,7
Mintaj świeży 3
Ser edamski tłusty 2,1
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com

Witaminy antyoksydacyjne: A, C (kwas askorbinowy), E (równoważnika alfa-tokoferolu)

W diecie chorych na Hashimoto powinniśmy zwrócić uwagę na dostarczanie odpowiednich ilości witamin antyoksydacyjnych, które przeciwdziałają wolnym rodnikom tlenowym i łagodzą stres oksydacyjny, który jest czynnikiem niszczącym komórki tkanki tarczycowej.

Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości witaminy E) Zawartość witaminy E [mg/100 g produktu]
Olej słonecznikowy (łyżka – 10 g) 46,7
Orzechy laskowe (1 łyżka – 15 g) 38,7
Olej ryżowy 32,3
Olej rzepakowy tłoczony na zimno 29,1
Olej z pestek winogron 28,8
Słonecznik, nasiona łuskane 27,8
Olej rzepakowy 26,7
Dynia, pestki łuskane (łyżka – 10 g) 26
Migdały (łyżka – 15g) 24
Oregano, suszone (łyżeczka – 3 g) 18,3
Oliwa z oliwek 11,9
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com
Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości witaminy C) Zawartość witaminy C [mg/100 g produktu]
Sok z aceroli (łyżka – 8 g) 1600
Kolendra, suszone liście (łyżeczka – 4 g) 566,7
Papryka żółta ( szt. – 140 g) 183,5
Porzeczki czarne (garść – 50 g) 182,6
Pietruszka liście (łyżeczka – 6 g) 177,7
Tymianek, świeży 160,1
Papryka czerwona ( szt. – 140 g) 144
Skórka pomarańczy (łyżka – 20 g) 136
Jarmuż 120
Chrzan 114
Brukselka (szt. – 17 g) 94
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com
Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości witaminy A) Zawartość witaminy A [ug/100 g produktu]
Wątroba cielęca 21927
Wątroba wołowa 14400
Wątroba wieprzowa 13000
Wątroba kurczaka 9304
Tran norweski (łyżeczka – 5 g) 5000
Algi nori, arkusze (szt. – 3 g) 2480
Papryka słodka, mielona (łyżeczka – 5 g) 2463
Marchew 1656
Morele suszone (szt. – 8 g) 1307
Pietruszka, liście 902
Żółtko jaja kurzego 886
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com

Minerały w diecie chorych na Hashimoto

Jod

Jod jest jednym z najważniejszych składników mineralnych, który odgrywa kluczową rolę w poprawnym działaniu tarczycy. W sytuacji niedobory jodu niemożliwa jest prawidłowa produkcja hormonów tarczycy. Natomiast nadmiar jodu u osób z chorobą Hashimoto może prowadzić do zaburzenia mechanizmów tolerancji i zaostrzenia odpowiedzi zapalnej przeciwko własnym antygenom tarczycy.

Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości jodu) Zawartość jodu [ug/100 g produktu]
Sól kuchenna jodowana (szczypta – 1 g) 2293
Mintaj, świeży 110
Dorsz, świeży 103
Halibut biały, świeży 52
Tuńczyk, świeży 50
Makrela, świeża 45
Łosoś, świeży 44
Ser ementaler pełnotłusty, parmezan, rokpol 40
Tuńczyk w oleju 25
Orzechy laskowe 17
Brokuł 15
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com

Selen

Oczywiście podstawowym czynnikiem wpływającym na metabolizm tarczycy jest spożycie jodu. Natomiast selen określany jest jako kluczowy mikroelement dla funkcjonowania tarczycy. Tarczyca jest narządem o stosunkowo dużym stężeniu selenu, który jest utrzymywany przez organizm nawet w warunkach niedoboru tego pierwiastka.

Selen charakteryzuje się wielokierunkowym działaniem:

  • antyoksydacyjnym,
  • przeciwzapalnym,
  • stymulującym aktywną produkcję hormonów tarczycy.

Wyniki badań naukowych wykazują, że suplementacja selenu u osób z niedoczynnością tarczycy przyczynia się do normalizacji jej funkcji. U osób z chorobą Hashimoto przyjmujących selen zmniejsza się poziom przeciwciał anty-TPO oraz wskaźniki stanu zapalnego.

Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości selenu) Zawartość selenu [ug/100 g produktu]
Nerki wieprzowe 182
Śledzie w oleju 140
Wątróbka kacza 124
Orzechy brazylijskie 103
Tuńczyk w sosie własnym (w puszcze) 82
Tuńczyk surowy 79,6
Tuńczyk w oleju 68
Żółtko jajka kurzego 42,4
Makrela wędzona 42
Wątroba wołowa 37,4
Szprotka (sardynka) w oleju 35
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com

Cynk

Cynk:

  • bierze bezpośredni udział w przemianie białek, tłuszczów i węglowodanów,
  • uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu autoimmunologicznego,
  • wskazuje właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne

Obniżony poziom tego pierwiastka uniemożliwia konwersję T4 do T3. Jest on niezbędny do produkcji TSH. Dlatego też osoby, u których TSH jest wytwarzane nieustannie (przy niedoczynności tarczycy), są znacznie bardziej narażone na niedoboru cynku. Ponadto niewystarczająca ilość cynku może skutkować spowolnieniem tempa metabolizmu hormonów.

Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości cynku) Zawartość cynku [mg/100 g produktu]
Nasiona konopi łuskane (łyżeczka – 5 g) 9,9
Wątroba cielęca 8,4
Otręby żytnie (łyżka – 8 g) 8
Drożdże suszone 7,9
Płatki drożdżowe 7,9
Len nasiona, sezam (niełuskany) 7,8
Grzyby shiitake (suszone) 7,7
Kakao 16% proszek (łyżka – 10 g) 6,6
Dziki ryż 6
Orzechy nerkowca, bez soli 5,8
Mięso wołowe 5,2 – 3,9
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com

Żelazo

Żelazo jest niezbędnym elementem w diecie osób z niedoczynnością tarczycy. Bierze udział w syntezie hormonów tarczycy. Niedobór żelaza powoduje zmniejszoną syntezę hormonów tarczycy poprzez zmniejszoną konwersję T4 do T3 oraz przyczynia się do zwiększonego wydzielania TSH.

Anemia może być diagnozowana nawet u 60% osób z niedoczynnością tarczycy i może być związane z autoimmunologicznym zapaleniem błony śluzowej żołądka (współtowarzysząca choroba z Hashimoto) , które upośledza wchłanianie żelaza. Dlatego przy stwierdzonym niedoborze tego pierwiastka należy zwrócić szczególną uwagę na wzbogacenie diety o produkty z dużą zawartością żelaza lub suplementację.

Produkt (przykładowe produkty o największej zawartości żelaza) Zawartość jodu [mg/100 g produktu]
Przyprawy w kolejności od największej zawartości: tymianek, bazylia, majeranek, kmin rzymski, kurkuma, liść laurowy, kolendra, cząber 123,6 – 37,9
Wątroba wieprzowa 17
Dynia, pestki łuskane (łyżka – 10 g) 15
Sezam niełuskany (łyżeczka – 5 g) 14,6
Wątroba kurczaka, wołowa 9,5 – 9,4
Mak niebieski (łyżka – 10 g) 9,1
Amarantus, ziarno 7,8
Nasiona chia (łyżeczka – 5 g) 7,7
Żółtko jaja kurzego (szt. – 20 g) 7,2
Fasola biała, suche nasiona 6,9
Fasola mung 6,7
Opracowanie własne na postawie: https://kcalmar.com

Przykładowy jadłospis dla chorych na Hashimoto

Dzienny jadłospis bezglutenowy, bezmleczny – sprawdź

Literatura

1. E. Zakrzewska, M. Zegan, E. Michota-Katulska „ Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto” Bromat. Chem. Toksykolo. – XLVII, 2015, str. 117-127

2. A. E. Ratajczak, M. Moszczak, M. Grzymisławski „ Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto”, Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne 2017, 7(4), str. 305-311.

3. M. Gałęcka – redakcja naukowa, „Dieta w chorobach autoimmunologicznych. Co jeść by czuć się lepiej?”, PZWL Wydawnictwo Lekarskie 2017

4. W. Omeljaniuk, M. Dziemianowicz, S. K. Naliwajko, E. Bartosiuk, R. Markiewicz-Żukowska, M. H. Borawska, „Ocena sposobu żywienia pacjentek z chorobą Hashimoto”, Bromat. Chem. Toksykol. – XLIV, 2011, str. 428-433

5. M. Jarosz – redakcja naukowa, “Normy żywienia dla populacji Polski”, Instytut Żywności i Żywienia, 2017

6. D. Włodarek, E. Lange, L. Kozłowska, D. Głąbska, „Dietoterapia”, PZWL Wydawnictwo Lekarskie 2017

7. M. H. Borawska, R. Markiewicz-Żukowska, M. Dziemianowicz, K. Socha, J. Soroczyńska, „Wpływ nawyków żywieniowych i palenia papierosów na stężenie cynku w surowicy krwi kobiet z chorobą Hashimoto”, Bromat. Chem. Toksykol. – XLV, 2012, str. 759-765

8. S. K. Naliwajko, R. Markiewicz-Żukowska, E. Sawicka, E. Bartosiuk, W. J. Omeljaniuk, M.H. Borawska, „Składniki mineralne w diecie pacjentek z chorobą Hashimoto”, Bromat. Chem. Toksykol. – XLIV, 2011, str. 544-549

9. P. Zagrodzki, J. Kryczyk, „Znaczenie selenu w leczeniu choroby Hashimoto”, Postepy Hig Med Gosw (online), 2014; 68: 1129-1137

10. K. Kus, K. Zielińska, T. Zaprutko, P. Ratajczak, E. Nowakowska „Choroba Hashimoto – efektywność diety bezglutenowej”, Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu 4 (49) 2016, str. 370-376

11. J. Wojsiat „Nie tylko leczenie hormonalne. Znaczenie suplementacji w chorobie Hashimoto i niedoczynności tarczycy”, Food Forum – 3(31)/2019, str. 38-43

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *